Gold Price Drop – २०२६ च्या नवीन वर्षात भारतीय सराफा बाजारात मोठा बदल दिसून येत आहे. गेल्या वर्षभर आकाशाला गवसणी घातलेल्या सोन्याच्या किमती आता खालच्या दिशेने वळत आहेत. मागील अनेक महिन्यांपासून सोन्याच्या वाढत्या किमतींमुळे सामान्य ग्राहक हैराण झाले होते, परंतु आता परिस्थिती पूर्णपणे बदलत आहे. सोन्याचे दर अचानक कमी होऊ लागल्याने बाजारपेठेत नवीन जीव संचारला आहे आणि खरेदीदारांमध्ये आशावादाचे वातावरण पसरले आहे.

मागील वर्षी सोन्याने असे विक्रमी शिखर गाठले होते की सर्वसामान्य लोकांना दागिने खरेदी करणे किंवा गुंतवणूक करणे परवडेनासे झाले होते. विशेषतः लग्नसमारंभ आणि सणवारांसाठी सोने खरेदी करणाऱ्यांना मोठा आर्थिक भार पडत होता. आता किमतीत आलेली ही घसरण अनेकांच्या स्वप्नांना पंख लावू शकते. बाजार विश्लेषकांचा असा विश्वास आहे की ही परिस्थिती काही काळ कायम राहू शकते.

जागतिक बाजारपेठेतील बदल

सोन्याच्या किमतीत झालेली ही मोठी घसरण ही भारतीय बाजारापुरती मर्यादित नाही, तर ती आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील अनेक घटकांचा परिणाम आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील काही महत्त्वपूर्ण बदलांमुळे मौल्यवान धातूंच्या किमतींवर प्रभाव पडत आहे. आंतरराष्ट्रीय व्यापार धोरणांमध्ये होणारे फेरबदल, चलन दरांची घसरण आणि आर्थिक अनिश्चितता यामुळे गुंतवणूकदारांचा दृष्टीकोन बदलत आहे.

अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत इतर चलनांमध्ये आलेली मजबुती देखील या किंमत कपातीसाठी जबाबदार आहे. जेव्हा डॉलर कमकुवत होतो, तेव्हा मौल्यवान धातूंच्या किमती सामान्यतः घसरतात. त्याचबरोबर, जागतिक बँकांनी व्याजदरांमध्ये केलेले समायोजन आणि गुंतवणुकीच्या पर्यायी माध्यमांमध्ये वाढलेली स्पर्धा यामुळे सोन्याची मागणी कमी झाली आहे. या सर्व घटकांचा एकत्रित परिणाम म्हणून किमती खाली येत आहेत.

भारतीय बाजारपेठेतील सध्याचे दर

आजच्या दिवशी महाराष्ट्रासह संपूर्ण भारतातील सराफा बाजारांमध्ये सोन्याच्या किमतीत लक्षणीय घट नोंदवण्यात आली आहे. विविध शुद्धतेच्या सोन्याचे दर वेगवेगळ्या प्रमाणात बदलले आहेत. २४ कॅरेट सोन्याची किंमत प्रति १० ग्रॅम सुमारे ७८,००० रुपयांच्या आसपास आहे. हा दर मागील काही आठवड्यांच्या तुलनेत खूपच कमी आहे आणि खरेदीदारांसाठी फायदेशीर आहे.

२२ कॅरेट सोने, जे दागिने तयार करण्यासाठी सर्वाधिक वापरले जाते, ते सध्या साधारणपणे ७१,५०० रुपये प्रति १० ग्रॅम या दराने उपलब्ध आहे. १८ कॅरेट सोन्याची किंमत अंदाजे ५८,५०० रुपये प्रति १० ग्रॅम इतकी आहे, तर १४ कॅरेट सोने ४५,५०० रुपये प्रति १० ग्रॅम या भावी विकत घेता येत आहे. हे दर शहर आणि सराफा दुकानानुसार किंचित बदलू शकतात, परंतु एकंदरीत घसरणीचा कल सर्वत्र दिसून येत आहे.

चांदीच्या किमतीतही मोठी पडझड

केवळ सोन्याचेच नाही तर चांदीच्या किमतीतही नाटकीय घट झाली आहे. आज चांदीचा भाव प्रति किलोग्रॅम अंदाजे २,३२,००० रुपये इतका आहे. मागील आठवड्यात चांदीची किंमत खूपच जास्त होती आणि आताच्या किमतीच्या तुलनेत तब्बल ३१,००० रुपयांची घसरण झाली आहे. ही घसरण चांदीच्या गुंतवणूकदारांसाठी चिंतेची असली, तरी नवीन खरेदीदारांसाठी ही संधी आहे.

चांदीचा वापर दागिन्यांव्यतिरिक्त औद्योगिक उपयोगांसाठी देखील मोठ्या प्रमाणात केला जातो. इलेक्ट्रॉनिक्स, सौर ऊर्जा पॅनेल आणि वैद्यकीय उपकरणांमध्ये चांदीचा उपयोग होतो. या क्षेत्रांमध्ये मागणी कमी झाल्याने किंवा पर्यायी साधनांचा वापर वाढल्याने चांदीच्या किमतीवर परिणाम झाला असावा. सराफा विक्रेते सांगतात की चांदीची विक्री या काळात वाढली आहे कारण अनेकजण कमी किमतीचा फायदा घेत आहेत.

तज्ञांचे भविष्यकालीन अंदाज

सराफा बाजारातील तज्ञ आणि आर्थिक विश्लेषक यांच्या मतानुसार, फेब्रुवारी महिना सोन्याच्या किमतीत घसरण दर्शवणारा ठरू शकतो. जागतिक बाजारपेठेतील सध्याची परिस्थिती लक्षात घेता, पुढील काही आठवड्यांत किमती आणखी कमी होण्याची शक्यता आहे. काही तज्ञांचा असा अंदाज आहे की २४ कॅरेट सोन्याची किंमत १ लाख रुपयांच्या जवळ किंवा त्याहूनही खाली जाऊ शकते.

हा अंदाज पूर्णपणे खरा ठरेल की नाही हे सांगता येत नाही, कारण सोन्याची किंमत अनेक अनिश्चित घटकांवर अवलंबून असते. राजकीय घडामोडी, भौगोलिक तणाव, महागाई दर आणि केंद्रीय बँकांची धोरणे यांसारखे घटक कधीही बाजार बदलू शकतात. तथापि, सध्याच्या ट्रेंडनुसार किमती स्थिर राहण्याची किंवा आणखी कमी होण्याची अधिक शक्यता दिसते. दीर्घकालीन गुंतवणूकदारांनी सावधगिरीने योजना आखली पाहिजे.

सरकारी योजनांचा निधी वितरण

या वेळी महाराष्ट्रातील महिला आणि शेतकऱ्यांसाठी आणखी एक आनंदाची बातमी आहे. मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजनेअंतर्गत फेब्रुवारी महिन्याच्या हप्त्यांचे वितरण सुरू झाले आहे. ज्या पात्र महिलांना मागील महिन्यांचे हप्ते मिळाले नव्हते, त्यांच्या खात्यात आता एकत्रित ३,००० रुपये जमा केले जात आहेत. या योजनेमुळे राज्यातील लाखो महिलांना आर्थिक सहाय्य मिळत आहे.

प्रत्येक जिल्ह्यानुसार नवीन लाभार्थी यादी अधिकृत पोर्टलवर प्रसिद्ध केली गेली आहे. महिलांनी स्वतःचे नाव या यादीत तपासावे आणि जर कोणत्याही समस्या आल्या तर संबंधित कार्यालयात संपर्क साधावा. तसेच, नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजनेचा आठवा हप्ता देखील पात्र शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा करण्यात येत आहे. या योजनेअंतर्गत प्रत्येक पात्र शेतकऱ्यास २,००० रुपये मिळतात. यामुळे ग्रामीण भागातील अर्थव्यवस्थेला चालना मिळत आहे.

खरेदीदारांसाठी महत्त्वाचे मार्गदर्शक तत्त्वे

जे ग्राहक दागिन्यांची खरेदी करण्याचा विचार करीत आहेत, त्यांच्यासाठी सध्याची परिस्थिती अनुकूल आहे. लग्नसमारंभ, सणवार किंवा गुंतवणुकीसाठी सोने खरेदी करायचे असल्यास, या किमती घसरणीचा फायदा घेणे योग्य ठरू शकते. तथापि, खरेदी करताना काही महत्त्वाच्या गोष्टींची काळजी घेणे आवश्यक आहे. प्रथम, नेहमी हॉलमार्क असलेले सोने खरेदी करावे जेणेकरून शुद्धतेची हमी मिळेल.

सोन्याचे दर दररोज बदलत असतात, म्हणून मोठी खरेदी करण्यापूर्वी त्या दिवसाचे अधिकृत दर तपासून घेणे गरजेचे आहे. स्थानिक सराफा बाजारात स्वतः जाऊन किंमतीची चौकशी करावी आणि अनेक दुकानांतील दर तुलना करावेत. खरेदी करताना योग्य बिल घ्यावे आणि सर्व कागदपत्रे सुरक्षित ठेवावीत. ऑनलाइन खरेदी करताना प्रमाणित आणि विश्वासार्ह वेबसाइट्सचा वापर करावा.

गुंतवणुकीचा योग्य निर्णय

सोने हे परंपरेने सुरक्षित गुंतवणूक मानले जाते, विशेषतः भारतीय समाजात. किमती कमी असताना सोन्यात गुंतवणूक केल्यास भविष्यात चांगला परतावा मिळू शकतो. मात्र, गुंतवणूक करताना आपली आर्थिक क्षमता आणि उद्दिष्टे विचारात घ्यावीत. सर्व बचत एकाच ठिकाणी गुंतवण्याऐवजी विविध माध्यमांमध्ये विभागणी करणे शहाणपणाचे आहे.

सध्या भौतिक स्वरूपात सोने खरेदी करण्याव्यतिरिक्त, सॉव्हरन गोल्ड बाँड्स, गोल्ड ईटीएफ आणि डिजिटल गोल्ड यांसारखे पर्याय उपलब्ध आहेत. या माध्यमांमध्ये साठवणुकीचा खर्च नाही आणि अधिक सुरक्षितता असते. गुंतवणूक करण्यापूर्वी आर्थिक सल्लागारांचा सल्ला घेणे उचित ठरू शकते. बाजाराचे विश्लेषण करून दीर्घकालीन दृष्टीकोनातून निर्णय घ्यावा.

पुढील काही महिन्यांमध्ये सोन्याच्या किमतीत आणखी काय बदल होतील हे सांगणे कठीण आहे. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील अस्थिरता, भूराजकीय परिस्थिती आणि महागाई नियंत्रणाचे प्रयत्न यांचा सतत प्रभाव राहील. केंद्रीय बँकांकडून सोन्याची खरेदी आणि विक्री देखील बाजारावर परिणाम करते. भारत सरकारच्या आयात धोरणांमध्ये बदल झाल्यास त्याचा देखील परिणाम होऊ शकतो.

ग्राहकांनी बाजारातील चढउतार लक्षात घेऊन विवेकपूर्ण निर्णय घ्यावेत. अचानक किमती वाढू शकतात किंवा आणखी कमी होऊ शकतात, म्हणून घाईत निर्णय घेऊ नये. नियमित बाजार निरीक्षण करावे आणि योग्य वेळी खरेदी करावी. सोने हे केवळ दागिने नाही तर भविष्यातील सुरक्षिततेचे साधन देखील आहे, म्हणून जबाबदारीने गुंतवणूक करावी.

२०२६ च्या सुरुवातीला सोन्याच्या किमतीत आलेली घसरण ही सर्वसामान्य ग्राहकांसाठी एक सुवर्ण संधी आहे. दीर्घकाळानंतर सोने आता परवडेल अशा दरात उपलब्ध होत आहे. लग्नसमारंभासाठी दागिने खरेदी करणाऱ्यांना किंवा गुंतवणूक करू इच्छिणाऱ्यांना हा योग्य काळ आहे. मात्र, खरेदी करताना सर्व काळजी घ्यावी आणि हॉलमार्क तपासून घ्यावे. तसेच, सरकारी योजनांचा लाभ घेणाऱ्या महिला आणि शेतकऱ्यांनी आपले हप्ते तपासावेत आणि आवश्यक कागदपत्रे पूर्ण करावीत. या दोन्ही संधींचा एकत्रित फायदा घेऊन आर्थिक नियोजन करणे शक्य आहे.