Gold Silver Price – मागील अनेक दिवसांपासून मौल्यवान धातूंच्या बाजारपेठेत लक्षणीय हालचाली दिसून येत आहेत. सोने आणि चांदी या दोन्ही धातूंनी अलीकडच्या काळात विक्रमी पातळी गाठल्यानंतर आता बाजारात काही प्रमाणात संतुलन येताना दिसत आहे. तथापि, दैनंदिन आधारावर या धातूंच्या मूल्यांमध्ये थोडाफार फरक पडत असल्याचे निरीक्षणास येत आहे. जगभरातील आर्थिक परिस्थिती आणि अमेरिकी चलनाच्या मूल्यातील बदलांमुळे खरेदीदार आणि गुंतवणूकदार सावधपणे निर्णय घेत आहेत. आज म्हणजे ११ फेब्रुवारी २०२६ या दिवशी सुवर्णाच्या किमतीत थोडीशी वाढ दिसून आली आहे तर दुसरीकडे रौप्याच्या भावात लक्षणीय घट झाली आहे.

आजचे सोन्याचे दर – महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरे

महाराष्ट्र राज्यातील मुख्य शहरांमध्ये आज सुवर्णाचे दर विशिष्ट पातळीवर स्थिर राहिले आहेत. मुंबई आणि पुणे या महानगरांमध्ये सोन्याच्या भावांमध्ये किरकोळ वाढ नोंदवण्यात आली आहे. विविध शुद्धतेच्या सोन्याचे दर वेगवेगळे आहेत आणि ते ग्रॅम आणि किलो या दोन्ही प्रमाणांत विकले जात आहेत. उच्च शुद्धतेचे सोने म्हणजे चोवीस कॅरेटचे सोने अधिक किमतीत विकले जात असून दागिन्यांमध्ये वापरण्यात येणारे बावीस कॅरेटचे सोने त्यापेक्षा थोडे स्वस्त आहे.

विशेष लक्षात घेण्याजोगी बाब म्हणजे येथे नमूद केलेल्या दरांमध्ये जीएसटी कर आणि दागिने बनवण्याचे शुल्क समाविष्ट केलेले नाहीत. प्रत्यक्ष खरेदी करताना या अतिरिक्त खर्चाचा विचार करणे आवश्यक आहे. तसेच, प्रत्येक शहरातील स्थानिक सराफा बाजारात थोडाफार दरांमध्ये फरक असू शकतो. म्हणून खरेदी करण्यापूर्वी स्थानिक दागिन्यांच्या दुकानातून अधिकृत किमत जाणून घेणे योग्य ठरेल.

चांदीच्या दरात मोठी घसरण

सोन्याच्या दरात किरकोळ वाढ झाली असली तरी आज चांदीच्या बाजारात मोठा धक्का बसलेला दिसून येतो. रौप्याच्या किमतीत प्रतिकिलो दहा हजार रुपयांची घट झाली आहे. ही घसरण लक्षणीय आहे आणि चांदीमध्ये गुंतवणूक करणाऱ्यांसाठी ही चिंतेची बाब आहे. चांदीच्या किमतीत अशी अचानक घसरण होण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. औद्योगिक वापरासाठी चांदीची मागणी कमी झाली असणे, जागतिक पुरवठ्यात वाढ झाली असणे किंवा गुंतवणूकदारांनी नफा काढून घेतला असणे हे काही संभाव्य कारणे आहेत.

चांदी हा एक महत्त्वाचा औद्योगिक कच्चा माल आहे आणि त्याचा वापर इलेक्ट्रॉनिक्स, सौर ऊर्जा पॅनेल्स आणि इतर अनेक क्षेत्रांमध्ये होतो. त्यामुळे औद्योगिक मागणीत बदल झाल्यास रौप्याच्या किमतीवर त्याचा थेट परिणाम होतो. तसेच, सोन्याच्या तुलनेत चांदीची किंमत कमी असल्याने अनेक लोक गुंतवणुकीसाठी चांदी खरेदी करतात. मात्र सध्याच्या घसरणीमुळे अनेकांनी थांबा घेतलेला दिसतो.

किमतीतील बदलांवर परिणाम करणारे घटक

आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतील हालचाली देशांतर्गत सोन्या-चांदीच्या किमतींवर थेट परिणाम करतात. जागतिक स्तरावर सुवर्णाच्या मूल्यांमध्ये झालेले बदल भारतीय बाजारात प्रतिबिंबित होतात. विशेषतः लंडन आणि न्यूयॉर्क या मुख्य व्यापार केंद्रांवरील दर भारतीय किमतींसाठी मार्गदर्शक ठरतात. जेव्हा जागतिक बाजारात सोन्याची मागणी वाढते तेव्हा भारतातही त्याचा परिणाम दिसतो. तसेच, आंतरराष्ट्रीय पातळीवरील राजकीय अस्थिरता किंवा आर्थिक संकटाच्या काळात सोन्याची मागणी वाढते कारण ते सुरक्षित गुंतवणूक मानले जाते.

अमेरिकी डॉलरचे बळ हा दुसरा महत्त्वाचा घटक आहे. डॉलर मजबूत झाल्यास सोन्याची किंमत सामान्यतः कमी होते आणि उलट डॉलर कमकुवत झाल्यास सोन्याचे दर वाढतात. सध्या अमेरिकी चलन बळकट झाल्याने सुवर्णाच्या मागणीत काही प्रमाणात घट झाली आहे. यामुळे अनेक गुंतवणूकदार आपला नफा काढून घेत आहेत आणि नवीन खरेदी करण्यात सावधगिरी बाळगत आहेत. या प्रक्रियेला नफावसुली म्हटले जाते आणि ती बाजारात नेहमी चालू असते.

भारतीय भागधारक बाजारातील अस्थिरता देखील मौल्यवान धातूंच्या मागणीवर परिणाम करते. जेव्हा शेअर बाजारात मोठे चढउतार होतात आणि जोखीम वाढते तेव्हा अनेक गुंतवणूकदार आपले पैसे सुरक्षित ठिकाणी ठेवण्याचा प्रयत्न करतात. सोने हा पारंपारिकपणे सुरक्षित पर्याय मानला जातो म्हणून अशा वेळी सोन्याच्या मागणीत वाढ होते. मात्र सध्या सोन्याचे दर खूप उंचावले असल्याने मोठ्या प्रमाणात खरेदी करताना लोक विचार करत आहेत.

खरेदीदारांसाठी महत्त्वाचे मार्गदर्शक तत्त्वे

जर तुम्ही लग्नसमारंभासाठी, सणासुदीसाठी किंवा गुंतवणुकीसाठी सुवर्ण खरेदी करण्याचा विचार करत असाल तर काही महत्त्वाच्या गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे. सर्वप्रथम, नेहमी हॉलमार्क शिक्का असलेलेच सोने खरेदी करा. हॉलमार्क ही शुद्धतेची हमी असते आणि ती सरकारमान्य संस्थांनी दिलेली असते. हॉलमार्क नसलेले सोने खरेदी केल्यास भविष्यात विक्री करताना अडचणी येऊ शकतात आणि योग्य किंमतही मिळत नाही.

दागिन्यांसाठी बावीस कॅरेट शुद्धतेचे सोने सर्वात योग्य मानले जाते. या शुद्धतेचे सोने पुरेसे कठीण असते आणि दागिने बनवण्यासाठी योग्य असते. चोवीस कॅरेटचे सोने अत्यंत शुद्ध असते मात्र ते मऊ असल्याने दागिन्यांसाठी फारसे उपयुक्त नसते. तथापि, गुंतवणुकीसाठी चोवीस कॅरेटचे सोन्याचे नाणे किंवा सोन्याच्या वजनाचे तुकडे (सोन्याचे बिस्किट) खरेदी करणे अधिक फायदेशीर ठरते कारण त्यात शुद्धता जास्त असते आणि त्याची किंमत चांगली मिळते.

दागिने खरेदी करताना मेकिंग चार्जेस म्हणजे दागिने बनवण्याचे शुल्क विचारात घ्या. हे शुल्क दुकानानुसार आणि दागिन्याच्या डिझाइननुसार बदलते. साध्या डिझाइनचे शुल्क कमी असते तर क्लिष्ट आणि कलात्मक डिझाइनसाठी जास्त शुल्क आकारले जाते. म्हणून खरेदी करण्यापूर्वी विविध दुकानांत चौकशी करून योग्य निवड करा. तसेच, खरेदीवर लागणारा जीएसटी कर देखील विचारात घ्या जेणेकरून एकूण खर्चाचा अचूक अंदाज येईल.

गुंतवणुकीचे विविध पर्याय

सोन्यामध्ये गुंतवणूक करण्याचे अनेक मार्ग आहेत. पारंपारिक पद्धत म्हणजे भौतिक सोने म्हणजे दागिने, नाणी किंवा बिस्किटे खरेदी करणे. यात तुम्हाला वास्तविक सोने मिळते आणि तुम्ही ते घरी सुरक्षित ठेवू शकता. मात्र या पद्धतीत सुरक्षिततेचा प्रश्न असतो आणि साठवणुकीसाठी बँक लॉकर घेणे आवश्यक होऊ शकते. तसेच, पुन्हा विक्री करताना मेकिंग चार्जेसचे नुकसान होते.

आधुनिक पर्याय म्हणजे सॉव्हरिन गोल्ड बॉण्ड्स म्हणजे सरकारी सोन्याचे बंध. यामध्ये तुम्हाला कागदी स्वरूपात सोने मिळते आणि त्यावर नियमित व्याज देखील मिळते. हा पर्याय सुरक्षित आहे कारण तो सरकारी योजना आहे. तसेच, गोल्ड एक्सचेंज ट्रेडेड फंड (Gold ETF) आणि गोल्ड म्युच्युअल फंड यांसारखे इलेक्ट्रॉनिक पर्याय देखील उपलब्ध आहेत. यामध्ये साठवणुकीची काळजी घेण्याची गरज नसते आणि त्यांची विक्री करणे सोपे असते.

डिजिटल गोल्ड हा नवीनतम पर्याय आहे ज्यामध्ये तुम्ही ऑनलाइन माध्यमातून सोने खरेदी करू शकता. किमान एक ग्रॅम सोनेपासून गुंतवणूक करता येते आणि ते सुरक्षित तिजोरीत ठेवले जाते. आवश्यकता असल्यास तुम्ही ते भौतिक स्वरूपात घरी मागवू शकता. हा पर्याय तरुण गुंतवणूकदारांमध्ये लोकप्रिय होत आहे कारण तो सोपा आणि सुलभ आहे.

बाजारातील भविष्यकालीन अपेक्षा

तज्ञांच्या मते, आगामी काही महिन्यांत सोन्या-चांदीच्या किमतींमध्ये चढउतार चालूच राहतील. जागतिक अर्थव्यवस्थेतील अनिश्चितता, विविध देशांच्या मध्यवर्ती बँकांची धोरणे आणि भू-राजकीय परिस्थिती या घटकांवर किमती अवलंबून राहतील. जर आंतरराष्ट्रीय तणाव वाढला किंवा आर्थिक संकट निर्माण झाले तर सोन्याच्या मागणीत वाढ होऊन किमती वाढण्याची शक्यता आहे. उलट परिस्थिती सुधारली आणि अर्थव्यवस्था स्थिर झाली तर सोन्याचे दर कमी होऊ शकतात.

चांदीच्या बाबतीत औद्योगिक मागणी महत्त्वाची भूमिका बजावेल. हरित ऊर्जा क्षेत्रात चांदीचा वापर वाढत असल्याने दीर्घकालीन दृष्टीकोनातून चांदी चांगली गुंतवणूक ठरू शकते. सौर ऊर्जा पॅनेल्स, इलेक्ट्रिक वाहने आणि इतर हरित तंत्रज्ञानामध्ये चांदीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो. त्यामुळे या क्षेत्रांचा विकास झाल्यास चांदीची मागणी वाढून त्याच्या किमतीत वाढ होऊ शकते.

गुंतवणुकीसाठी योग्य वेळ

गुंतवणुकीसाठी योग्य वेळ ठरवणे हे नेहमीच आव्हानात्मक असते. सोन्याच्या किमती उच्चांकावर असताना खरेदी करणे जोखमीचे असू शकते कारण किमती घसरल्यास नुकसान होते. म्हणून तज्ञांचा सल्ला असा आहे की एकाच वेळी मोठी रक्कम गुंतवण्यापेक्षा नियमित अंतराने थोड्या थोड्या रकमेची गुंतवणूक करणे चांगले. याला सिस्टेमॅटिक इन्व्हेस्टमेंट प्लॅन (SIP) किंवा नियमित गुंतवणूक योजना म्हणतात. यामुळे सरासरी खरेदी किंमत योग्य राहते आणि जोखीम कमी होते.

लग्नासाठी किंवा विशेष प्रसंगासाठी दागिने खरेदी करत असाल तर शुभ मुहूर्त पाहून खरेदी करण्याचा भारतीय पारंपारिक प्रथा आहे. अक्षय तृतीया, धनतेरस, दिवाळी यासारख्या सणांच्या वेळी सोने खरेदी करणे शुभ मानले जाते. अशा वेळी दुकानदार विशेष सूट देखील देतात आणि नवीन डिझाइनचे संग्रह आणतात. मात्र या काळात गर्दी जास्त असते आणि दर देखील वाढलेले असतात.

निष्कर्ष आणि सावधगिरीचे उपाय

सोने आणि चांदी या दोन्ही मौल्यवान धातूंमध्ये गुंतवणूक करणे हा भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. हे केवळ आर्थिक गुंतवणूक नसून भावनिक महत्त्वही असते. मात्र आधुनिक युगात गुंतवणूक करताना भावनेपेक्षा बुद्धीने निर्णय घेणे आवश्यक आहे. बाजारातील सद्यस्थिती समजून घेणे, विविध पर्यायांची तुलना करणे आणि आपल्या आर्थिक क्षमतेनुसार निर्णय घेणे महत्त्वाचे आहे.

आज ११ फेब्रुवारीच्या दरानुसार सोन्यात किरकोळ वाढ झाली असली तरी चांदीमध्ये मोठी घसरण झाली आहे. हे वाचनकरता तुम्ही तत्काळ खरेदी किंवा विक्रीचा निर्णय न घेता अधिक तपशील आणि तज्ञांचा सल्ला घ्यावा. दररोज किमती बदलत असल्याने नियमित बाजार निरीक्षण आवश्यक आहे. आपल्या स्थानिक सराफा व्यापाऱ्याकडून अधिकृत दर जाणून घेऊनच खरेदी करा. हॉलमार्क सोने, योग्य बिले आणि कागदपत्रे यांची खात्री करा जेणेकरून भविष्यात कोणतीही अडचण येणार नाही.

शेवटी, सोन्या-चांदीच्या गुंतवणुकीला आपल्या एकूण गुंतवणूक पोर्टफोलिओचा एक भाग म्हणून पाहा. सर्व पैसे एकाच ठिकाणी गुंतवणे योग्य नसते. विविध प्रकारच्या गुंतवणुकीमध्ये पैसे वाटून घालणे हा विवेकपूर्ण धोरण आहे. सोने हा दीर्घकालीन सुरक्षित पर्याय आहे मात्र त्याबरोबरच इतर मार्गांनाही विचार द्या.